ПОМОЩЬ ГРЕЦИИ ОТ ТУРЕЦКОГО КРАСНОГО ПОЛУМЕСЯЦА

ПОМОЩЬ ГРЕЦИИ ОТ ТУРЕЦКОГО КРАСНОГО ПОЛУМЕСЯЦА

YUNANİSTAN’A YARDIM

TÜRK KIRMIZI HİLALINDAN

(1939-1945)

Dr . Tayfun Atmaja                                                                                          

Ortadoğu’nun batı kıyısında başlayan Akdeniz, bir tarafı Afrika, diğer tarafı Türkiye ve daha ilerisi Avrupa ile sınırlıdır, uzun yıllardır dünyada savaşların ve silahlı çatışmaların merkez üssü olmuştur, bu kez dünya gündeminde yer almaktadır. artan askeri gerilimler nedeniyle.

Doğu Akdeniz’de aylardır tırmanan gerginlikler, 2010 yılında bir sakinlik dönemine giren Türk-Yunan ilişkilerinin yıllar sonra eski öngörülemeyen seyrine dönmesine neden oldu. Gerginliğin merkezinde, yeni keşfedilen hidrokarbon yatakları ve Türk topraklarına yakın bölgelerde bulunan Yunan adalarının kıta sahanlığı konusundaki anlaşmazlıklar var. Kıta sahanlığı ile ilgili tartışmalar, Akdeniz ülkeleri için deniz sınırlarının belirlenmesi konusuna dayanmaktadır. Bu deniz sınırlarının belirtilmesi aynı zamanda bölgede enerji kaynaklarının nasıl tahsis edileceğinin belirlenmesi anlamına da geliyor. 2020 yazında Ankara-Atina-Paris üçgeninde birbiri ardına sert açıklamalar yapıldı ve askeri tatbikatlar yapıldı, ve son haftalarda bölgedeki gelişmeler diyalog kurma çabaları oldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin Oruç Reis gemisini teknik incelemeye göndermesinin müzakereleri başlatmak için fırsat olduğunu kaydetti. Benzer açıklamalar, bölgesel gerilimlerin ana aktörlerinden biri olan Fransa’dan geliyor. Emmanuel Macron, MED7 zirvesinden sonra «iyi niyetle diyalog» açıklamasını yineledi ve Alman hükümeti müzakere masasında arabulucu rolü oynamaya hazır görünüyor. İki ülkenin diplomatları ve askeri uzmanları zamanlarının çoğunu sorunları çözmeye ayırırken biz de her zaman olduğu gibi hatlar arasındaki durumu incelemeye devam ediyoruz. Böylelikle Türkiye’nin Yunan halkına gösterdiği neredeyse unutulmuş iyiliğe işaret etmek istiyoruz. Türkiye’nin Oruç Reis gemisini teknik inceleme için göndermesi görüşmelere başlamak için bir fırsattı. Benzer açıklamalar, bölgesel gerilimlerin ana aktörlerinden biri olan Fransa’dan geliyor. Emmanuel Macron, MED7 zirvesinden sonra «iyi niyetli diyalog» açıklamasını yineledi ve Alman hükümeti müzakere masasında arabulucu rolü oynamaya hazır görünüyor. İki ülkenin diplomatları ve askeri uzmanları zamanlarının çoğunu sorunları çözmeye ayırırken biz de her zaman olduğu gibi hatlar arasındaki durumu incelemeye devam ediyoruz. Böylelikle Türkiye’nin Yunan halkına gösterdiği neredeyse unutulmuş iyiliğe işaret etmek istiyoruz. Türkiye’nin Oruç Reis’i teknik incelemeye göndermesi müzakerelere başlamak için bir fırsattı. Benzer açıklamalar, bölgesel gerilimlerin ana aktörlerinden biri olan Fransa’dan geliyor. Emmanuel Macron, MED7 zirvesinden sonra «iyi niyetle diyalog» açıklamasını yineledi ve Alman hükümeti müzakere masasında arabulucu rolü oynamaya hazır görünüyor. İki ülkenin diplomatları ve askeri uzmanları zamanlarının çoğunu sorunları çözmeye ayırırken biz de her zaman olduğu gibi hatlar arasındaki durumu incelemeye devam ediyoruz. Böylelikle Türkiye’nin Yunan halkına gösterdiği neredeyse unutulmuş iyiliğe işaret etmek istiyoruz. Emmanuel Macron, MED7 zirvesinden sonra «iyi niyetle diyalog» açıklamasını yineledi ve Alman hükümeti müzakere masasında arabulucu rolü oynamaya hazır görünüyor. İki ülkenin diplomatları ve askeri uzmanları zamanlarının çoğunu sorunları çözmeye ayırırken biz de her zaman olduğu gibi hatlar arasındaki durumu incelemeye devam ediyoruz. Böylelikle Türkiye’nin Yunan halkına gösterdiği neredeyse unutulmuş iyiliğe işaret etmek istiyoruz. Emmanuel Macron, MED7 zirvesinden sonra «iyi niyetle diyalog» açıklamasını yineledi ve Alman hükümeti müzakere masasında arabulucu rolü oynamaya hazır görünüyor. İki ülkenin diplomatları ve askeri uzmanları zamanlarının çoğunu sorunları çözmeye ayırırken biz de her zaman olduğu gibi hatlar arasındaki durumu incelemeye devam ediyoruz. Böylelikle Türkiye’nin Yunan halkına gösterdiği neredeyse unutulmuş iyiliğe işaret etmek istiyoruz.

Türkiye’den Yunanistan’a yardım

Türkiye, Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanmasından sonra tüm dünyaya bağımsızlığını ilan etti ve 1923’te Cumhuriyet’i yarattı. Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Atatürk’ün «Yurda barış bütün dünyada barış!» Politikası yansıdı. Bu, Yunanistan’ın iç politikasına yansıdı. Yunanistan ve Türkiye, 1923’ten yalnızca yedi yıl sonra, 1930’da dostane bir antlaşma imzaladılar (iki ülke arasındaki son anlaşmazlığın konusu yalnızca bir değişim sözleşmesi olduğu için). 30 Ekim 1930’da Dostluk, Tarafsızlık, Uzlaşma ve Uluslararası Tahkim Antlaşması imzalandı ve deniz kuvvetlerinin sınırlandırılmasına ilişkin bir anlaşma imzalandıktan sonra Yunanistan Cumhurbaşkanı “Ben felsefe yapmıyorum. Dünya artık bilge. Bu anlaşmaya varmak için harcadığımız tüm zaman boşa harcanırsa, insanlığın akıl sağlığından şüphe ederdim. «

İki ülke arasındaki diplomatik yakınlaşma döneminde, Yunanistan’ın aktif olarak katıldığı ve tarafsızlığa bağlı kalan Türkiye’nin farklı pozisyonlarda bulunduğu II.Dünya Savaşı başladı. Türkiye, büyük bir kıtlık ve derin yıpranmış dram karşısında yıkıcı sonuçlara maruz kalan Yunanistan’a yardım elini uzattı. Türkiye, Yunanistan’a ilk yardım gönderen ülkelerden biridir. Savaşa gitmemiş olsak da, büyük ekonomik sıkıntılar döneminde Yunanistan’a yapılan yardımlar daha önemlidir. Aslında gıda ve temel ihtiyaçların yanı sıra başka insani yardımlar da sağladık:

— İşgal altındaki Yunanistan ve Bulgaristan’dan gelen mültecilere yardım etmek.

— Avrupa’da Nazi soykırımından kaçan Yahudilere yardım etmek.

— Orduya, hava, kara veya deniz yoluyla sınırları geçerken mülteci statüsünde yardım.

“Kızıl Haç, farklı bölgelerdeki mahkumlara hediye paketleri gönderdi ve hayata bağlılık, tutsak değişimi ve Kurtuluş (Kurtuluş) gemisinin sağladığı yardım, o günlerde büyük kıtlık ve felaket yaşayan Yunanistan halkı için umut oldu. Kurtuluş gemisi ile ilgili bir belgesel de çekildi. 2006 yılında «Dünyayı Taşıyan Vapur — Kurtuluş» adıyla çekildi. Filmin galasına Türkiye Dışişleri Bakanı Abdullah Gül ve Yunanistan Büyükelçisi Yennimatas katıldı. Kurtuluş gemisinden yardım alan 87 yaşındaki Yunan vatandaşı Kyriakos Georgiadis, bu filmi çekmek için İstanbul’a gelerek o günlerin çektiği acıları ve geminin gelişini anlattı:

«Царили голод и страдания. Умирало так много людей, что нам было трудно их всех похоронить. Помощь «Куртулуша» дала глоток воздуха моему народу. Когда прибыл паром, все с радостью бросились к гавани. С корабля, стоявшего прям перед моим магазином, были выгружены яйца, фасоль, чечевица и нут. Мэрия раздавала людям продукты. Я не разговаривал с капитаном корабля, но был свидетелем того, как он лично заботился о разгрузке провизии, инструктируя свою команду. Мы все расстроились, когда узнали, что «Куртулуш» затонул. Мы всегда с благодарностью вспоминали этот корабль».

Согласно статьям писателя Марка Мазовера на эту тему, в связи с ежедневным ухудшением гуманитарной ситуации в Греции, где более 300 000 человек погибло от голода, в турецкой общественности была развернута общенациональная кампания. Она была в значительной степени профинансирована американо-греческой организацией по оказанию помощи военным (The Amecian-Greek War Relief Foundation). Сделанные пожертвования были также отражены в прессе, и за ними внимательно следила общественность. Мазовер также отметил, что и корабль «Куртулуш», доставлявший в Грецию помощь от Турции, финансировался этой организацией. Однако эта помощь, оказанная Красным Полумесяцем, была недостаточно исследована. Красный Полумесяц и Турецкая Республика помогали греческому народу, живущему в оккупированных условиях. Об этом писали как местная, так и зарубежная пресса. Кроме того, так как Турция занимала нейтральную позицию в войне, к ней обращались и другие государства для помощи пленным, оставшимся в сложной ситуации гражданам и персоналу. Опять же, эта помощь доставлялась до необходимых мест посредством Красного Полумесяца. Вот некоторые из них:

— Через посольство Великобритании в Анкаре для военнослужащих британской армии, захваченных в Германии, в дополнение к другим материалам было разрешено экспортировать шоколад и конфеты в количестве не более 100 коробок в месяц и не более 5 килограммов в коробке.

— Посольство Франции также запросило разрешение на передачу своим солдатам, захваченным в Германии, 250 шерстяных одеял по 3,7 кг каждое через Красный Полумесяц. Этот запрос также был принят и одобрен.

— После увеличения количества подобных запросов была создана комиссия, состоящая из представителей Красного Полумесяца и министерств иностранных дел, торговли, таможни и антимонополии. Помимо Великобритании и Франции, Польше, Нидерландам, Югославии, Бельгии и другим государствам также было разрешено отправлять гуманитарные материалы через свои посольства.

— К концу войны Турция начала проводить политику против Германии, т.е. против стран «оси». Поскольку в 1944 году дипломатические отношения замедлились, эти поставки были прекращены. Однако представители Красного Креста потребовали продолжения оказания помощи, и эта просьба была удовлетворена; помощь продолжалась и в послевоенный период.

Турция оставалась нейтральной в войне и пострадала меньше, чем Греция. Несмотря на все тяжелые времена, она протянула дружескую руку Греции, которая находилась в сложном положении. Однако разрушительные последствия войны сказались на каждой стране вне зависимости от их позиций, в связи с этим помощь Турции была очень ограниченной. В нашей стране сильно пострадала экономика. Например, в больших городах хлеб начали раздавать по талонам. Тем не менее, Турция приложила все свои силы, чтобы оказать поддержку через Красный Полумесяц. Например, доставлявший помощь корабль «Куртулуш» затонул, а экипаж выжил с трудом. Посылки доставляли другие корабли, и, несмотря на все тяжелые условия, оказание помощи продолжалось.

Достойно восхищения то, что Турция протянула свою руку грекам, с которыми воевала 20 лет назад. Помощь оказывалась только с учетом человеческих ценностей. Турецкий народ поделился с греческим народом частью того, что у него было. Посредником этого был Красный Полумесяц. Конечно, немыслимо, чтобы все это полностью решило трагедию, которую пережила Греция. Однако помощь, которая была оказана в очень тяжелых условиях ужасной военной обстановки, сыграла важную роль в спасении жизней многих людей. Как рассказывается в истории Феридуна Демокана, работники Красного Полумесяца ценой своей жизни, возможно, рискуя остаться в оккупационных государственных тюрьмах на долгие годы, выполняли свою миссию. Тогда греческий народ и правительство выражали свою благодарность и признательность. Сегодня мы призываем греческих правителей, которые пытаются вызвать бурю в стакане с водой, оглянуться на историю. Может быть, они вспомнят о важности соседских отношений…

Литература:

Bakar, Bülent. Zor Zamanlarda İyi Komşuluk Örneği: İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye’den Yunanistan’a

Yapılan Yardımlar. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi. 2008.

Bal, Faruk, Ed. Kızılay Arşivi Belgelerinde Birinci Dünya Savaşı, İstanbul: Seçil Ofset.2018.

Çapa, Mesut. Kızılay (Hilal-i Ahmer Cemiyeti), Ankara: Özel Matbaası. 2010.

Erdem, Nilüfer. Yunan Tarihçilerinin Gözüyle 1930 Türk-Yunan Dostluk Antlaşması ve Venizelos’un Bu Sürece

Katkıları. Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2013.

Halıcı, Şaduman. II. Dünya Savaşı Sırasında Türkiye’den Yunanistan’a Uzanan Dostluk Köprüsü: Kurtuluş ve

Dumlupınar’ın Yardımları. Belgi Dergisi. 2015.

https://youtu.be/LUEQC7zyeIo (Bu belgesel, yapımcı şirket Demo Productions’ın Youtube kanalından

izlenebilmektedir.)

http://www.hurriyet.com.tr/gundem/hic-bir-vapur-soyle-sevilmemisti- 5052900. 8 Eylül 2006, Hürriyet.

http://www.gazetevatan.com/babani-gorunce-sevinc-icinde-limana-kosardik-86765-gundem/.

https://www.haberturk.com/5-soruda-dogu-akdeniz-krizi-2801199.

Keser, Ulvi. Kızılay belgeleri ışığında, Yunanistan'da ölüm, açlık, işgal, 1939-1949. Türkiye Kızılay Derneği.

2010.

Koç, Nurgün. II. Dünya Savaşı’nda Alman İşgali Altındaki Ülkelere Türkiye Üzerinden Yapılan Yardımlar.

Bilig. 2018.

Mazower, Mark (2001). Inside Hitler’s Greece: the experience of occupation, 1941-44. Yale University Press.

2001.

Satan, Ali ve Balcı, Meral. Refugee Policies of Turkey during World War II. In ICPESS (International Congress

on Politic, Economic and Social Studies. (2017, September).

Sertel, Suat. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Türk Kızılayı’nın Yunanistan’a Yaptığı Yardımlar, Yüksek

Lisans Tezi, Hatay, 2019.

The Glasgow Herald, 6 Ekim 1941, The Daily News, 27 Ekim 1941.

Tüy Taşı, Kevin, Papadimitriou, Dimitris, Mamarelis, Argris ve Niarchos, Geoggios. Son Osmanlılar:

Yunanistan’ın Müslüman Azınlığı 1940-1949. Springer, Vatan 5 Eylül 1941.2011.

BCA BAŞBAKANLIK CUMHURİYET ARŞİVİ

(BCA, 030.18.01.02.92.91.10).

(BCA, 030.0.010.163.139.8).

(BCA, 030.0.010.232.563.31).

 

Турецкий