İnsanlık Tarihinin En Önemli Matematikçilerinden Harezmînin Büst Açılışı ”Keçiören’de” Gerçekleşti

İnsanlık Tarihinin En Önemli Matematikçilerinden Harezmînin Büst Açılışı ”Keçiören’de” Gerçekleşti

Başkan Altınok, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘Ey Türk gençliği! Ecdadını tanıdıkça kendinde büyük iş başarmak için güç ve kuvvet bulacaksın.`

ANKARA (Sivil İnisiyatif) Zeliha Sorkunlu / Keçiören Belediyesi ve Özbekistan Cumhuriyeti Ankara Büyükelçiliği tarafından gerçekleştirilen Ünlü İslam Bilgini ve İnsanlık Tarihinin En Önemli Matematikçilerinden Harezmî Büst açılışına Özbekistan Cumhuriyeti Ankara Büyükelçi Alişar Azamhocayev, Harezm Valisi Ferhod Ermanov, AK Parti Bursa Milletvekili Osman Mesten, Kırgızistan Fahri Konsolosu Dr.Mustafa Kurt, Keçiören Kaymakamı Uğur Bulut, Keçiören Belediye Başkanı Turgut Altınok, TÜRKSOY Genel Sekreter Yardımcısı Bilal Çakıcı, Kırıkkale Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Bölüm Başkanı ve büstün mimarı Prof. Dr. İsa Eliri, Yerel Yönetimler Halk Meclisi Platformu Güneydoğu Bölge Başkanı Yusuf Can, Özbekistan’dan gelen vali ve belediye başkan yardımcıları, siyasi parti ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri katıldı.

Harezmî Büst Açılışı programında konuşan Keçiören Belediye Başkanı Turgut Altınok, “Özbekistan ve Türkiye kardeş iki ülkedir. Maneviyatımızın kökleri Özbekistan’dadır. Oraya gittiğiniz zaman 1500 yıllık bir tarih yolculuğu yapıyorsunuz. Harezmî büstünü Keçiören’imize gençlerimiz atalarını, ecdadını tanısınlar diye yaptık.” dedi.

“KÜLTÜR BİRLİĞİ BÖLÜNMEZ”

Başkan Altınok, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘Ey Türk gençliği! Ecdadını tanıdıkça kendinde büyük iş başarmak için güç ve kuvvet bulacaksın.` sözlerine atıfta bulunarak konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Harezmî büstünü yapma şerefini hep birlikte yaşıyoruz. Gelecek nesillerimizin atalarını tanımaları için bu eserleri ilçemizde yaşatmaya devam edeceğiz. Bu büstümüzü açmayı geçmişimize olan bir vebal olarak görüyorum. Bizler de o topraklardan geldik, Osmanlı`nın geldiği yer Buhara’dır. Şimdi bir Ali Şîr Nevaî, Farabi, Ali Kuşçu, Caca Bey, İbn-i Sina yetişmiyor. Toprakları bölebilirsiniz, sınırlar çizebilirsin bilirsiniz ama gönülleri, kültür bağını, tarih birliğini ve kültür birliğini bölemezsiniz. Burada bir Türkistan, Semerkant, Hive havasını soluduk. Selam olsun Emir Timur’a, İmam Buhari’ye, Şah-ı Nakşibend Hazretlerine… Bize bu Anadolu’yu yurt yapan, Altaylar’dan, Tanrı dağlarından inen atalarımıza rahmet diliyorum. Turan dediğimiz budur, Turan gerçekleşmiştir.”

“DİLDE, İŞTE, FİKİRDE BİRLİĞİ SAĞLAMALIYIZ”

Son dönemde kuvvetlenen Türkiye ve Özbekistan ilişkilerindeki kardeşlik bağına da değinen Altınok, “Cumhurbaşkanlarımız iki ülke ilişkilerini her alanda geliştiriyor. Bir zamanlar çomak soktular. Baktılar ki Sayın Kerimov hep Türkiye’de, burada güzel ilişkiler kuruyor hemen çomak soktular. Çomak sokanlar da belliydi. Şuanda iki kardeş ülkenin iki kardeş Cumhurbaşkanı her alanda ilişkilerimizi muhkemliyor. İsmail Gaspıralı’nın dediği gibi, ‘Dilde, işte, fikirde birliği’ sağlamalıyız. Bir ve beraber olursak ayakta kalırız. Ayrı ayrı olursak ayakta kalamayız.” ifadelerini kullandı.

BÜYÜKELÇİ AZAMHOCAYEV: TURGUT BEY ALİCENAP BİR İNSAN

Özbekistan Cumhuriyeti Ankara Büyükelçi Alişar Azamhocayev ise konuşmasında Hive’nin Türk Dünyası Başkenti seçilmesinin ardından Keçiören’e yapılan Harezmî büstünün isabetli bir adım olduğunu kaydederek şunları söyledi:

“İki yıl önce Özbekistan, Türkiye’nin de istediği gibi Türk Konseyi üyesi seçildi. Bu durum ilişkilerin gelişmesinde etkili oldu. Hive şehrinin Türk Dünyası Başkenti olduğunu değerli dostum Turgut Altınok ile bir görüşme yaparken öğrendim. Hive’nin Türk Dünyası Başkenti seçildiğini kendisiyle paylaştım. Keçiören’de de bir kültürel merkez açılmasıyla ilgili düşüncelerimi Turgut Bey’e bildirdim. Alicenap bir insan olan Turgut Bey o görüşmenin ardından aklında bir şey olduğunu söyledi. Bir süre sonra beni

Keçiören’e davet ederek sürpriz yaptı ve bu güzel büstü gösterdi. Belediye başkanımıza ve heykelin mimarına teşekkür ediyorum. Yaşasın Özbekistan Türkiye dostluğu, yaşasın Özbekistan Türkiye halklarının dostluğu, yaşasın Özbekistan Türkiye cumhurbaşkanlarının dostluğu.”

Katılımcılar protokol konuşmasının ardından büst açılışını gerçekleştirirken, Harezmî anısına büste karanfil bıraktılar.

Harezmi Kimdir ?

Harezmi şu anda Özbekistan sınırları içerisinde yer alan, Harezm bölgesinin Hive kentinde 780 yılında doğmuş ünlü bir matematikçidir. Harezmi, temel eğitimini doğduğu şehirde aldıktan sonra, Bağdat’a yerleşmiş ve burada kendini geliştirmiştir. Farslı bilim insanı Harezmi, Matematik, coğrafya, gökbilim alanlarında çalışmış ve 850 yılında Bağdat’ta vefat etmiştir.

Harezminin ilk eserlerinden biri aritmetik alanında olup, orjinal olarak yazılan eser kayıptır. Fakat zamanında latinceye çevrilen kitabından dolayı yüzyıllar boyunca bu eseri günümüze kadar gelmiş ve tarih boyunca bir çok alanda bu kitaptan yararlanılmıştır. Harezmi bu kitabında, on rakamlı konumsal Hint rakamlama ve hesaplama sistemini anlatmıştır. Bu eser, batılı matematikçiler için önemli bir kaynak olmuş ve sonrasında bu hesaplama sistemine algoritma denilmiştir. Algoritma ismi Harezmi’nin isminden türemiştir. Günümüzde özellikle Bilgisayar biliminde algoritma çok kullanılmaktadır.

Harezmi’nin Siddhanta’nın astronomik tabloları adlı eseri, 37 bölümden oluşan bir astronomi kitabıdır. Harezmi bu kitabında takvimsel ve astronomik hesaplamaları anlatmaktadır. Harezmi’nin trigonometri alanında yayımlanan eserinin adı Zīj al-Sindhind’dir. Bu eserde sinüs ve kosinüs fonksiyonlarının tablolarından bahseder. Harezmi’nin coğrafya konusunda da çalışmaları bulunmaktadır, dağlar ve kum yuvaları konusunda ölçüm ve hesaplamaları bulunmaktadır. Bu konudaki kitabının ismi Kitāb ūūrat el-Arḍ’dır (Dünya’nın Tanımı Kitabı).

Başlıca Eserleri

Matematik ile ilgili eserleri:

El- Kitab’ul Muhtasar fi’l Hesab’il Cebri ve’l Mukabele

Kitab al-Muhtasar fil Hisab el-Hind

El-Mesahat

Harezmi ve matematik iç içe geçmiş kavramlardır. Harezmi’nin matematik alanındaki çalışmaları, cebirin temellerini oluşturmuştur. Sayıları ifade etmek için harfler ya da heceler yerine basamaklı sayı sisteminin (onluk sistem) kullanan Harezmi’dir.

Astronomi ile ilgili eserleri:

Zîc-ül Harezmî

Kitab al-Amal bi’l Usturlab

Kitab’ul Ruhname

Coğrafya ile ilgili eserleri:

Kitab surat al-arz

Tarih ile ilgili eserleri:

Kitab’ul Tarih